Vul de lengte en breedte van de ruimte, de plafondhoogte, de stralingshoek en het aantal lumen per spot in. De rekentool berekent hoe breed de lichtvlek van één spot is, hoeveel spots je in de lengte en de breedte nodig hebt voor gelijkmatig licht, de afstand tussen de spots en tot de muur, en een schatting van de gemiddelde verlichtingssterkte. Voor het verlichten van een wand geeft hij de afstand tot de muur en tussen de spots.
Wat berekent de rekentool?
Je kiest eerst wat je wilt doen: een ruimte gelijkmatig verlichten, of een wand. Daarna vul je de afmetingen van de ruimte in, de plafondhoogte, de hoogte van het vlak dat gelijkmatig verlicht moet zijn (de vloer of een werkvlak), de stralingshoek van de spot en het aantal lumen per spot. Je krijgt:
- de breedte van de lichtvlek van één spot op dat vlak;
- het aantal spots in de lengte en in de breedte, en het totaal;
- de afstand tussen de spots en de afstand tot de muur;
- een schatting van de gemiddelde verlichtingssterkte in lux, om naast het advies uit de lumen-rekentool te leggen.
Hoe rekent de tool aantal en afstand uit?
Lichtvlek. De stralingshoek is de hoek waarbinnen de lichtsterkte nog minstens de helft is van die in het midden van de bundel; zo definieert de Europese ecodesignverordening 2019/2020 hem. De breedte van de lichtvlek is 2 × h × tan(stralingshoek ÷ 2), met h de afstand van de spot tot het vlak.
Aantal en afstand. Spots die zo ver uit elkaar staan als de breedte van hun lichtvlek, vullen elkaar aan de rand aan tot ongeveer evenveel licht als in het midden. De tool deelt de lengte en de breedte van de ruimte door die breedte, rondt naar boven af en verdeelt de spots gelijk. De afstand tot de muur is de helft van de onderlinge afstand.
Lichthoeveelheid. Gemiddelde verlichtingssterkte ≈ aantal spots × lumen per spot × benuttingsfactor ÷ oppervlakte. De benuttingsfactor is het deel van het licht dat op het vlak terechtkomt; de tool gebruikt 0,55 voor een ruimte met lichte wanden, net als de lumen-rekentool, en laat je hem aanpassen.
Een wand verlichten. Voor lichtbogen op de wand met gewone spots rekent de tool met 30 tot 60 cm van de muur en een onderlinge afstand van ongeveer het dubbele daarvan. Voor een gelijkmatig verlichte wand met wandfluiters volgt hij de plaatsingsregel van fabrikant ERCO: ongeveer een derde van de plafondhoogte van de muur, en tussen de armaturen hoogstens 1,3 keer die afstand.
Veelgestelde vragen
Waar vind ik de stralingshoek van een spot?
Op de verpakking of in de productgegevens van de lamp of het armatuur, in graden. Bij een armatuur met een losse GU10-lamp bepaalt de lamp de bundel; dezelfde spot kan dus smaller of breder schijnen met een andere lamp.
Mag ik de spots dichter bij elkaar zetten dan de tool aangeeft?
Ja. Dichter bij elkaar geeft gelijkmatiger licht en meer lux, ten koste van meer spots. Verder uit elkaar dan de breedte van de lichtvlek geeft donkere banden tussen de spots.
Waarom geeft de tool zoveel spots bij een smalle bundel?
Omdat een smalle bundel een kleine lichtvlek maakt. Spots van 24 tot 36 graden zijn gemaakt voor accenten, niet om een hele ruimte gelijkmatig te verlichten. Kies voor algemeen licht een bredere bundel of combineer spots met andere lampen.
Werkt de tool ook voor railspots?
Voor de lichtvlek en de onderlinge afstand wel. Bij een rail staan de spots op één lijn; reken dan met de afstand tussen de rail en het vlak of de wand die je verlicht. Zie railverlichting uitgelegd.
Bronnen
- Verordening (EU) 2019/2020, bijlage I (definitie stralingshoek), EUR-Lex (2019)
- Iku wandfluiter: productinformatie en plaatsingsregels, ERCO (2026)
- Küche: Licht für Arbeitsflächen und Essplatz, licht.de (ZVEI)
