Verlichting in een huurwoning: goed licht zonder te boren of het plafond open te maken

Je kunt een huurwoning goed verlichten zonder één kabel te verleggen. De basis is een staande lamp die echt een kamer aankan, aangevuld met tafellampen en een of twee oplaadbare wandlampen waar geen stopcontact is. Het plafondpunt dat er al zit gebruik je voor een hanglamp of plafondlamp, en als je vertrekt gaat alles mee in de verhuisdoos.

De meest gemaakte fout is het omgekeerde: één plafondlamp als enige licht, omdat er toevallig één lichtpunt is. Dat geeft een vlakke, harde kamer en donkere hoeken waar je net wilt zitten. Wie een huurwoning goed wil verlichten, denkt vanaf het stopcontact en niet vanaf het plafond.

Mag je boren in een huurwoning?

Vaak wel, en de regels verschillen per land en zelfs per gewest.

• Nederland: de Rijksoverheid zegt het letterlijk: kleine aanpassingen die je zonder veel kosten kunt terugdraaien, zoals gaatjes in de muur boren, mag je doen zonder toestemming van de verhuurder. Je maakt ze bij vertrek wel weer dicht.
• Vlaanderen: de lijst van kleine herstellingen bij het Vlaams Woninghuurdecreet legt bij de huurder: nagels, krammen en vijzen verwijderen en de schade herstellen. Boren is dus niet verboden, maar je laat bij vertrek een gave muur achter.
• Brussel en Wallonië hebben elk hun eigen huurregels. Kijk daar je huurcontract na, en vraag het bij twijfel even op voor je begint.

Een huurcontract kan strenger zijn dan de wet, bijvoorbeeld in een appartement met een betonplafond waarin leidingen lopen. Een korte mail met een foto van wat je wilt ophangen kost je vijf minuten en voorkomt discussie over de huurwaarborg.

Een staande lamp als hoofdverlichting: hoeveel licht heb je nodig?

Een staande lamp is in een huurwoning geen extraatje maar je plafondlamp op poten. Daarvoor moet hij wel genoeg licht geven. Veel decoratieve vloerlampen halen 300 tot 500 lumen; dat is mooi naast een fauteuil, maar te weinig voor een hele kamer. Kijk voor het hoofdlicht naar lampen met 1000 lumen of meer, en liefst dimbaar.

Lumen is de hoeveelheid licht die een lamp uitstraalt. Hoeveel je per vierkante meter nodig hebt, hangt af van de ruimte en de kleur van je muren; de lumen-rekentool en de gids hoeveel lumen per ruimte geven daar richtwaarden voor.

Het type maakt veel uit. Een lamp die naar het plafond schijnt, een zogenaamde uplighter, gebruikt het witte plafond als grote reflector: het licht komt zacht en gelijkmatig terug in de kamer. Licht.de, het Duitse kenniscentrum van de verlichtingsindustrie, noemt staande lampen met een dubbele functie een praktische oplossing: een fluter naar boven voor de kamer en een tweede lichtbron eronder om te lezen. Een lamp die alleen naar beneden schijnt, verlicht vooral de vloer eronder.

Wat kun je aan het bestaande lichtpunt hangen?

Kijk eerst wat er al zit. Er zijn grofweg drie situaties.

• Een haak in het plafond. Dan hang je een hanglamp op zonder te boren: de lamp hangt aan de haak, de draden gaan in een kroonsteen of klemmenblok in de plafondkap. Let op het gewicht; een zware glazen lamp vraagt een haak die daarvoor gemaakt is.
• Een montageplaat of gaten van een vorige plafondlamp. Een nieuwe plafondlamp heeft bijna altijd een eigen montagebeugel. Soms passen de schroeven in de bestaande gaten; meet de afstand na voor je kiest.
• Alleen draden, geen haak. Dan moet er iets vastgezet worden, hoe licht de lamp ook is. Dat zijn twee of drie gaatjes in het plafond, die je bij vertrek dichtmaakt.

Staat het lichtpunt niet waar je het nodig hebt, bijvoorbeeld midden in de kamer terwijl de tafel bij het raam staat? Dan kan een hanglamp met een lange kabel via een tweede haak naar de juiste plek. Dat is één extra gaatje in plaats van een nieuwe leiding in het plafond. Een rail op het bestaande lichtpunt is een andere uitweg: één aansluiting, en de spots zet je waar je ze wilt. Licht.de beveelt railsystemen aan voor kamers met maar één plafondaansluiting. Over rails lees je meer in railverlichting uitgelegd.

Waar geen stopcontact is: oplaadbare wandlampen en spots

De gang, een plek naast het bed, een schilderij boven de kast: daar zit zelden een stopcontact. Een oplaadbare wandlamp lost dat op. Je haalt hem van de muur, laadt hem op via USB en zet hem terug.

Reken op oriëntatielicht of leeslicht, niet op kamerlicht. Een oplaadbare wandspot geeft typisch 100 tot 200 lumen, ongeveer een tiende van een goede staande lamp. Hoe lang zo’n lamp brandt, hangt af van de accu en van de dimstand: de fabrikant van de Lucide Toni hieronder geeft een accu van 2200 mAh op en tot 10 uur branden op maximaal vermogen. Wil je weten hoe je die cijfers leest en wat er buiten met een accu gebeurt, lees dan hoe lang een oplaadbare lamp meegaat.

Ook een oplaadbare wandlamp hangt aan iets. Meestal is dat een kleine plaat waar de lamp magnetisch op klikt. Die plaat zet je vast met een schroefje, of met montagetape als de fabrikant dat toelaat en de muur glad en stevig is. Op behang of een poreuze kalklaag houdt tape slecht.

Klemlampen, booglampen en snoeren die netjes blijven

Een klemlamp aan een boekenrek of aan het hoofdbord van het bed is de goedkoopste leeslamp zonder gaatje. Een booglamp brengt licht boven de bank of de salontafel, op een plek waar je anders een hanglamp zou hangen, terwijl de voet naast de bank staat. Meet wel de boog: de lamp moet ver genoeg reiken en de kap moet hoog genoeg hangen om er niet met je hoofd tegen te stoten.

Losse snoeren zijn het zwakke punt van stekkerlicht. Leg ze langs de plint, zet ze vast met zelfklevende kabelgoot in de kleur van de muur, en kies een stekkerdoos met schakelaar zodat je meerdere lampen in één keer uitzet. Zo voorkom je dat je ’s avonds drie keer moet bukken, en dat iemand over een kabel struikelt.

Dimmen en schakelen zonder de schakelaar te vervangen

De wandschakelaar van een huurwoning bedient meestal alleen het plafondpunt. Wil je je stekkerlampen samen dimmen, dan zijn er drie wegen die niets aan de installatie veranderen: een lamp met een ingebouwde dimmer of touchbediening, een snoerdimmer in het snoer, of slimme lampen die je met een app of een draadloze knop bedient. Let bij een snoerdimmer op de lamp die erin zit: niet elke ledlamp is dimbaar, en niet elke dimbare ledlamp werkt met elke dimmer. Meer daarover in led dimmen.